Ghana

Beste vrienden en familie,

Het is veel te lang stil geweest op mijn weblog, waarvoor mijn welgemeende excuses.

Hoogste tijd voor een update derhalve.

Met mij gaat het goed en mijn werk gaat hier gewoon door, bezig zijn met en dienstbaar zijn aan de medemens die het veel minder heeft dan wij in Nederland. Het klinkt overdreven pastoraal, maar zo voel ik het nu eenmaal.

Met de 4 geadopteerde schoolkinderen gaat het stuk voor stuk goed: ze maken goede vorderingen en leggen daarmede een basis onder een betere toekomst.

Neem Zuleiha: ze heeft mede dank zij een financiële bijdrage uit mijn Ghana fonds voor het eerst van haar leven een excursie en een rondreis door haar land gemaakt. Daardoor is ze veel te weten gekomen over de geschiedenis van haar land. Met name het bezoek aan het slavenfort in Cape Coast heeft diepe indruk op haar gemaakt. Ze laat weten dat ze iedereen die dit mede mogelijk heeft gemaakt zeer erkentelijk is.

Het lesgeven aan studenten beschouw ik echter als een mislukt project. Ambachtelijk kunnen Ghanesen alles, ze knutselen en repareren alles aan elkaar maar in wetenschappelijk opzicht is de motivatie om wat te bereiken uiterst laag. Ik heb uiteindelijk het bijltje er zelf maar bij neergelegd.

Naast het ondersteunen van een aantal schoolkinderen, bereiken mij veel verzoeken voor medische support.

Ziekenhuisopname in Ghana is soms nog wel te doen, mits je over een verzekering beschikt wat lang niet voor iedereen het geval is. Voor medicijnen moet echter betaald worden en omdat hier nog heel malaria voorkomt, waarmee vroeg of laat iedereen wel eens geconfronteerd wordt, zijn de medische kosten vaak heel hoog: de goedkopere malaria-medicijnen kosten al gauw €10 en dat is met een gemiddeld jaarinkomen van nog geen €300, een haast onoverkomelijk probleem. Een kleine bijdrage van een paar euro kan soms uitkomst bieden.

Mijn Ghana-fonds moet het vooral hebben van particuliere giften van donateurs, familie en vrienden Het afgelopen jaar heb ik met name veel giften ontvangen van veel vrienden uit mijn wereld: de draf- en rensport. Mijn afhankelijkheid van de bestaande donateurs is echter veel te hoog, hetgeen op termijn betekent dat mijn middelen op termijn niet meer toereikend zijn om mijn werk hier voort te zetten.

Daarom ben ik al enige tijd op zoek naar een aanvullende bron van inkomsten en deze meen ik thans gevonden te hebben.

Een avontuur

Het is al enige tijd geleden dat in een gesprek met Kaka het idee ontstond een stukje grond te kopen en een eigen boerderijtje te stichten. Als geboren boerenzoon kruipt het bloed waar het niet gaan kan en dus had ik er gelijk oren naar.

Nu is grond kopen in Ghana eerder een rituele stoelendans dan een zakelijke affaire, gebaseerd op vraag en aanbod. Grond is namelijk gemeenschappelijk bezit van alle bewoners van het dorp die hier soms al generaties lang gevestigd zijn. Over eventuele verkoop aan buitenstaanders beslist de chief, bijgestaan door de raad van oudsten (meestal zijn zonen) en de secretaris.

Kaka kent als gerespecteerde zakenvrouw de meeste chiefs (in feite heeft ze dezelfde status) in Tamale en door haar bemiddeling kwam ik in januari van dit jaar in kontakt met de chief van Sahakpalgu, een dorpje, gelegen even buiten Tamale, geïntegreerd in een prachtig agrarisch landschap. Ik raakte op slag verliefd op deze idylle. Tegelijkertijd wel beseffend dat teveel euforie ook gevaarlijk kan zijn. Immers de reputatie van de villagers, zoals de bewoners hier genoemd worden, laat soms te wensen over. Vooral ten opzichte van de naïeve blanken gaat de sympathie vooral uit naar de veronderstelde ruim gevulde portemonnee. Ze zijn altijd in staat je een oor aan te naaien, zo werd ik gewaarschuwd.

In het gesprek met de chief in zijn oude palace liet Kaka hem weten dat hij mij en mijn bedoelingen vooral serieus moest nemen en dat ze bedrog op geen enkele wijze zou tolereren, omdat ik onder haar directe bescherming sta.

De chief knikte gedwee. Gaandeweg het gesprek kreeg ik de indruk dat de chief me echt mocht en me graag in het dorp zou verwelkomen, omdat ik een bijdrage zou kunnen leveren aan zijn ambitieuze bedoelingen met het dorp. Ik ben dan één van hun.

Een huis was geen enkel probleem: hij wees er gewoon een aan voor mij en mijn eventuele toekomstige vrouw.

De onderhandelingen over de aankoop van de grond nam meer tijd in beslag. Geloof nou niet dat de villagers geen verstand van geld hebben. Ze hebben in het verleden leergeld betaald, soms werd grond veel te goedkoop verkocht.

Voor mij hadden ze 10 acres( ongeveer 4,5 ha)beschikbaar voor de prijs van 20.000 Ghana cedi (ongeveer € 10.000,–). Na lange onderhandelingen en diverse schorsingen voor overleg tussen de chief en de raad van oudsten rolde er uiteindelijk een prijs uit de bus van 12.000 Ghana cedi (€ 6.000,–)

Ik voelde mij tijdens het hele onderhandelingsproces, als ex-makelaar, toch ook weer een beetje als een vis in het water.

Kort en bondig: Ik had dus in Ghana een perceel grond gekocht van 4,5 ha voor de prijs van € 6.000,–, maar daarmede ben je nog geen eigenaar. Eerst dient het verkoopcontract te worden getekend door de chief, de raad van oudsten en de secretaris. Daarvoor werd voor de volgende dag een nieuwe afspraak gemaakt. Tijdens deze ceremonie werd de verkoopakte getekend door het plaatsen van vingerafdrukken (alleen de secretaris plaatste een handtekening). Vervolgens werd de plechtigheid afgerond met het kauwen van cola-nuts (een soort bittere pinda) een traditie als onderhandelingen succesvol zijn afgerond en als een blijk van wederzijds respect. Daarmee is het proces nog niet definitief afgerond. De transactie moet nog bekrachtigd worden door de paramount chief (regionaal opperhoofd) gevestigd in Nanton. Deze taak zou door de secretaris op zich worden genomen. Dit werd een zenuwslopende affaire, omdat de afspraak maar niet tot stand kwam. Ondertussen had ik wel betaald, maar was ik nog niet in het bezit van een geldige overeenkomst, iets wat bij ons ondenkbaar zou zijn. Afrika en dus ook hier in Ghana is een permanente oefening in geduid hebben, soms om gek van te worden.

Uiteindelijk kwam de bekrachtiging tot stand en kon de transactie worden ingeschreven in de officiële registers, vergelijkbaar met het kadaster in Nederland.

Daarmede ben ik dus de officiële eigenaar van een perceel grond van 4,5 ha in Ghana.

De verkoop van de grond betekent dat de chief zijn nieuwe palace voor zijn 4 vrouwen, meerdere zonen en een skala aan kleinkinderen kan afbouwen: misschien was hij wel daarom blij met me!

De aangewezen woning moest nog wel door mij en op eigen kosten gerenoveerd en ingericht worden, hetgeen inmiddels gebeurd is. Omdat het dorp nog niet op het elektriciteitsnet is aangesloten, heb ik besloten om gebruik te maken van zonnepanelen. Deze worden momenteel geïnstalleerd. Ben benieuwd hoe alles straks functioneert. Over een paar dagen zal ik het weten.

Het land is inmiddels gedeeltelijk ingezaaid met Jam (een soort inheemse aardappel ter grootte van een suikerbiet, geplaatst in aarden heuveltjes. De rest van het land wordt, zodra begin juni het regenseizoen begint, ingezaaid met mais.

Tevens ben ik gestart met de voorbereidingen van de bouw van een flinke schuur voor het houden van parelhoenders en kalkoenen. Enkele kalkoenen zullen worden gebruikt voor het op traditionele wijze uitbroeden van eieren van de parelhoenders. Voor de bouw zal zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van lokale mannen en vrouwen om ook voor hen extra inkomen te genereren. Als alles volgens planning verloopt, kan het eind juni in bedrijf zijn.

Al met al een ambitieus project dus, met een investering van mijn kant van ca €60.000, wat in de toekomst voldoende geld (naar ik hoop) moet genereren om mijn werk hier voort te zetten. Betekent ook dat ik waarschijnlijk langer in Ghana zal blijven dan oorspronkelijk gepland. Maar ik wil mijn missie voortzetten en dus blijf ik voorlopig hier, met zo nu en dan een kort bezoek, zoals begin juni a.s, aan Nederland. Binnen een paar weken ga ik naar mijn nieuwe dorp verhuizen.

Ik houd jullie over het wonen in Sahakpalgu en mijn belevenissen in dit dorp met haar unieke bewoners op de hoogte. Het worden ongetwijfeld spannende tijden.

Voor nu: een hartelijke groet,

Durk

Het verhaal van Zuleiha Abukari( December 2010)

Beste vrienden en familie,

Zuleiha is een jonge meid van 16 jaar. Haar vader Abukari is ook de vader van Hamdia, waarover ik in een eerder bericht heb geschreven. Abukari heeft dus meerdere kinderen bij verschillende vrouwen. In Ghana is dit niet ongebruikelijk, aangezien de mannen niet een hoge mate van huwelijkse trouw respecteren. Ze verlaten een vrouw net zo makkelijk als ze een nieuwe nemen, met als gevolg dat ze de verlaten partner met haast onoverkomelijke problemen opzadelen: geen werk, geen inkomen, geen geld om in de dagelijkse behoeften te voorzien, laat staan dat de kinderen naar school kunnen.

Abukari is zo’n geval van een vader die zich weinig of niets gelegen laat aan de kinderen die hij verwekt heeft.
De moeder van Hamdia is zwaar gehandicapt en kan niet voor het gezin zorgen en van de vader is weinig te verwachten. Daarom heb ik in een eerder stadium besloten Hamdia te ondersteunen en haar naar school te sturen. Zij bezoekt nu de primary school en ontwikkelt zich, ondanks een moeizaam begin, goed.
Abukari kwam enige tijd geleden bij mij op bezoek, met het verzoek zijn dochter Zuleiha, uit zijn eerste huwelijk, ook te ondersteunen. Ik heb het verzoek in eerste instantie afgewezen en hem verteld dat hij zelf voor zijn kinderen moet zorgen en dat ik geen filantroop ben.
In het gesprek met Zuleiha zelf bleek mij echter dat zij een hele moeilijke jeugd heeft gehad en dat ze vaak nauwelijks te eten had. Met kunst en vliegwerk en mede dank zij de tomeloze inzet van haar moeder had ze toch haar Junior High School af kunnen maken en het was haar vurige wens verder te kunnen studeren, bij voorkeur op de businessschool waarop ik ook les geef. Ik had vanaf het begin, mede door haar relaas, een zwak voor haar en vroeg haar, haar geschiedenis op papier te zetten.

Onderstaand volgt woordelijk haar eigen, ontroerende, verhaal:
“My name is Bawa Abukari Zuleiha, born in a poor family home in Tamale, the regional capital of northern Ghana, I am 16 years of age. I was enrolled at St. Paul’s nursery school at de age of 3 years to begin my education in 1998. In the year 2002 I proceeded to primary school level at St Pauls. Later on I was removed from the school in my fourth year, because it was very hard for my parents to pay my school fees. I was send to Choggu demonstration Primary School. There I was send back in primary three instead of primary four. To continue my education in the year 2007, I wrote my promotion examination and passed out as a successful candidate and was enrolled into Junior High level at Choggu demonstration school. In 2007 academic year, I was send to that school because the school fees at that school were not all that high. My parents were able to provide the school fees for me in this period of time from my primary school up to junior high school level. Although I enjoyed the company of my frieds, especially on independence day celebration and the day of sporting competition activities, I was well indeed uncounted and experienced difficulties in my studies. This even resulted to the backwardness of my learning progress. Indeed everything was due to a very poor family. My parents sometimes could not even provide me with the necessary learning materials due to our poverty. I sometimes hide corners to shear tears even in front of my parents, asking them; can I continue my education? They gave me words of encouragement, saying we shall give you the maximum support to pursue your education up to university level, so stop crying my daughter. Even though we face financial constrains, you will make it by the grace of the almighty God. I sometimes went to school feeling very hungry. When there was an excursion, I never could participate.
At a certain moment I became excited and told my parents that I had a dream now, which I am determined to come true. My dream is to continue my education up to university level, fight for woman’s rights, especially those of the vulnerable and to help the needy, after completion of my education, because I have seen and experienced myself the negative impact of poverty on my parents in the same situation.
This struggle of my parents to continue my education at this point of time, prompted me to involve myself in menial jobs along the street and the market squire after the closing of school hours, trying to raise some extra money to help of my education. I found it necessary to do this job, because my father is a poor farmer who gets his financial income seasonably and my mother is a trader. I was doing this job along side with schooling. With all my struggle I tried to maintain regular attention and punctuality to school. After my final year at the Junior High school I passed successfully my examination. But the payment of school fees to proceed to Senior High School level now became the problem. At that time my junior sister too was promoted to primary four and my junior brother was to begin his nursery school.
My parents got up struggling every day to gather money down for me, but could not manage any longer. I became totally confused and worried. Students who could afford the school fees were reporting to their various high schools. My parents called me and told me to exercise patience and wait for the next academic year, because they were not able to get me the money to go to the Senior High School. I was trembling and did not know what to do. Tears were flowing from my eyes. Fortunately this problem was put before we met a good Samaritan called Durk Klopstra. He did not hesitate and told my father to bring me along with my results. This was done and he admitted me into Business College International to pursue General Arts Course in the Senior High School and paid all the fees required. Furthermore he takes care of my daily needs such as food, clothing and school materials Therefore: a very big thanks to Durk Klopstra, who I consider as being my dad.
The struggle to continue my education and to make my dream come true is still underway. So in effect I stand to plead to sympathizers and donars to come to my aid to help me to continue my education up to university level, I will be most great full for any help I will be receiving.

Yours faithfully,

Bakla Abukari Zuleiha.

Naschrift:
Het verhaal over Zuleiha heb ik reeds in December 2010 geschreven en toen ook willen publiceren. Door mijn Kerstreces in Nederland, kwam het er toen niet van. Toch wil ik u dit relaas van een uiterst ambitieuze jonge vrouw niet onthouden. Het geeft exact aan wat ik hier doe: partieel hulp bieden aan mensen die kampen met financiële problemen, waardoor kinderen niet naar school kunnen. Zuleiha is iemand die, dankzij haar tomeloze inzet en talent het zeker gaat maken en daardoor een ommekeer in een bijna uitzichtloze situatie zal realiseren. Op een dag zal zij haar maatschappij een tegenprestatie aanbieden, door haar talenten op haar beurt weer beschikbaar te stellen aan mensen en kinderen in vergelijkbare situaties. Daardoor zal het mes van meerdere kanten snijden.

Zuleiha is een sprekend voorbeeld hoe effectief kleinschalige, gedoceerde hulp kan uitpakken,
Dank zij jullie steun in het komende jaar kunnen meer Zuleiha’s geholpen worden om hun eigen toekomst zelf te bepalen.
In mijn volgend verslag, zal ik uitvoerig berichten over een project dat ik, samen met de lokale bevolking, ben gestart in een dorpje in Tamale, een werkelijk spectaculaire ontwikkeling.

Tamale, 16 februari 2011

Hartelijke groet,
Durk

Beste allemaal,

Ik ben sinds begin deze week even terug in Nederland, bij Joyce in Den Haag.
Eind januari vertrek ik weer naar Ghana, voor een periode van minimaal 4 maanden. Mijn missie is nog niet klaar!
Vandaag verschijnt er een artikeltje in het AD. (zie ‘in de krant’)
Voor al jullie (onder)steun(ing) in de afgelopen tijd heel hartelijk dank.

Ik wens jullie allen een goede, gezegende Kerst toe en alle goeds voor het komende jaar

Hartelijke groet,
Durk

Verslag Ghana reis november 2010

Door Durk Klopstra

Tamale:16 november 2010 ( Bakara da Salah)

Wat eten we vandaag? De kloten van de bok!

Het is vandaag Bakara da Salah of te wel Nieuwjaar voor de moslims in de Arabische wereld. Dit valt samen met het einde van de jaarlijkse bedevaart (Hajj) naar Medina (Mekka). Voor de moslims is deze dag belangrijker dan de viering van het einde van de Ramadan. Er wordt dan ook weken naar uitgekeken. Net als met de Ramadan begint de dag met een gezamenlijk bezoek aan de moskee.
Voor deze gelegenheid heb ik van Kaka een nieuwe sabba (moslim gewaad) gekregen en ik moet zeggen dat ik deze met gepaste trots gedragen heb, ook al omdat “mijn” familie erg enthousiast reageerde. Na afloop van de dienst in de moskee werd een schaap ritueel gedood.

De gehele voorafgaande dag werd er onder leiding van chef-kok Bobobo druk gekookt en alles uit de kast gehaald om echt een feestmaal op tafel te krijgen. Tijdens het avondgebed had ik vanaf mijn bevoorrechte positie vanaf de eerste rij een uitzicht op de kookplaats, waar onder begeleiding van Afrikaanse muziek, geproduceerd door een aftandse cassette-recorder, door de vrouwen hard gewerkt werd.

Mijn grote vriend het slangenmens Seydou zat gehurkt tegen het half-hoge muurtje en terwijl zijn bovenlichaam meedeinde op de muziek, waren zijn handen bezig kippenmaagjes te ontdoen van het taaie binnenvel. Boven zijn hoofd weerlichte het, daarmede het einde van het natte seizoen en de komst van de Hamatan(droge periode) aankondigend.De lichtflitsen gaven zijn toch al markante kop nog meer uitdrukking: zijn prachtige ogen lijken te ontspruiten uit een gloeiende houtskool. Seydou wat zou hij zo’n 400 jaar geleden veel geld als slaaf hebben opgeleverd. Dank zij de door Balkenende zo bewierookte VOC mentaliteit hebben de Nederlanders hun stempel gedrukt op de slavenhandel in Ghana, de vroegere Goudkust. Diverse plaatsen in Ghana, zoals Cape Coast Castle en het slavenkamp in Paga herinneren aan de gruwelheden, die hier ook door de Nederlanders zijn begaan. Ghana vertegenwoordigt daarmede ook een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis. Toeval of niet; juist als ik dit verhaal aan het schrijven ben, komt mijn vriend voorbij voor zijn dagelijkse begroeting: het klappen van elkaars rechterhand, gevolgd door het wederzijds knijpen/knippen van de ringvinger.

Na terugkeer uit de moskee werd er rijst gegeten en de nog te slachten bok werd nog eenmaal een galgenmaal voorgeschoteld. Maar daarna was het ook echt gebeurd met hem, ook hij werd vakkundig ritueel geslacht en opgedeeld.

Alles is eetbaar,niets gaat er verloren.Bij een vorige gelegenheid schotelde Kaka mij een stuk vlees voor, met de mededeling dat het de testikels van een bok waren. Na enige, vanzelfsprekende, aarzeling heb ik het - mede uit beleefdheid- toch maar geproefd en ik moet zeggen, de smaak viel niet tegen.

Mijn project
In de afgelopen maand heb ik het schoolgeld voor 3 kinderen bij elkaar gescharreld. Tevens konden voor 5 kinderen uniformen en schoolboeken worden aangeschaft. Een dankbaar resultaat. Toch is het maken van keuzes: wie wel en wie niet een hartvochtige zaak, het is bijna een Salamons-oordeel. Alle gevallen zijn bijna even schrijnend als gevolg van het feit dat de armoede met name in het noorden van Ghana heel groot is.
Armoedebestrijding doe je niet door het rond- of inpompen van geld, zoveel is mij wel duidelijk geworden. Effectief iets doen betekent dat je op termijn voorwaarden creëert waardoor de vicieuze cirkel kan worden doorbroken. Naar mijn mening is een investering in onderwijs een zeer effectief middel en daarom heb ik gekozen mijn bescheiden middelen in te zetten voor onderwijs aan kinderen van een groep gehandicapte vrouwen en ik geloof heilig in de effectiviteit van deze keuze.

Mede dankzij de steun van een groeiende groep donateurs en sponsoren kan ik nu, ook voor de langere termijn (de kinderen moeten de school afmaken; alleen één jaar betalen zou haast misdadig zijn) ondersteuning bieden aan 5 kinderen en ook de opleiding tot onderwijzeres van een ernstig gehandicapte vrouw voor mijn rekening nemen. Graag wil ik, met jullie ondersteuning, dit dankbare werk voortzetten
In een komend bericht zal ik alle betrokkenen nader voorstellen.

Voor nu: Asalam Alaikum
Durk

Tamale,12 oktober 2010

Beste vrienden en familie

Hamdia gaat haar school afmaken in plaats van haar invalide moeder helpen met bedelen.

Ik ontmoette het gezin Abucari ongeveer drie weken geleden: vader en moeder met dochter Hamdia van 9 jaar en zoontje Sudais van 3 jaar. Vader is werkloos, af en toe iets verdienend met los werk, moeder Fatima sedert jaren invalide door een foutieve medische ingreep, waardoor ze niet kan lopen, twee kinderen die niet naar school kunnen omdat de ouders zich dat niet kunnen veroorloven. Kortom: een kommervol bestaan, met iedere dag een nieuwe strijd om te overleven, zonder te weten of er aan het eind van de dag iets te eten is.
Vader, moeder en dochter zijn daardoor gedwongen om te gaan bedelen, ze trekken er vrijwel dagelijks op uit, waarbij Hamdia de rolstoel, met daarin haar moeder, moet duwen. Zo vervult ze een noodzakelijke economische rol in het dagelijks leefpatroon van de familie. Tijd en geld voor andere zaken, zoals school, is er niet en daardoor is er voor de kinderen geen toekomst weggelegd.

Het gezin woont in een voor Tamale typische compound: moeilijk toegankelijk, uiterst primitief, schamele hutten, zonder voorzieningen. De taxi, die me ter plaatse moet brengen, baant zich met slippende wielen letterlijk een weg over de vuilnisbelten, waarnaar we het uiterst bescheiden onderkomen van de familie –slechts één kamer van 3 bij 3 meter, zonder sanitair, kunnen bereiken. Vanaf de muren van de hutten straalt de armoede je al tegemoet, waardoor een plaatsvervangend gevoel van schaamte zich van me meester maakt.
Wat me direct opvalt is het feit dat het gezin, ondanks de, zelfs voor Afrika beroerde omstandigheden, in zeker opzicht een gelukkige indruk maakt. Misschien daardoor heb ik ze onmiddellijk in mijn hart gesloten en besloten iets voor ze te gaan doen, voor zover dat binnen mijn mogelijkheden ligt.
Vader en moeder Abucari lieten me weten dat ze graag zouden willen dat hun dochter in ieder geval de primary (basis) school zou kunnen afmaken. Ze had er één jaar opzitten en moet er dus nog vijf.
Nu mag in theorie in Ghana onderwijs gratis zijn, in de praktijk pakt dat echter heel anders uit: met name voor de arme gezinnen zijn de kosten vaak onoverkomelijk: naast het schoolgeld van ongeveer€150 per jaar moet er een schoolkostuum en een schoolbank met stoel aangeschaft worden. Totale jaarlijkse uitgaven ca €200 tot €250 en dat met een gemiddeld jaarinkomen in Ghana van minder dan €500 per gezinshoofd. Toch is bewezen dat onderwijs voor kinderen, zeker op termijn, één van de meest effectieve middelen is ter bestrijding van de armoede in ontwikkelingslanden.

Neem het geval Hamdia, de dochter van Abucari, Als ze naar school gaat, kan ze in de toekomst voor zichzelf zorgen en wellicht ook, passend binnen de traditie van Afrika, de (gedeeltelijke) zorg voor haar ouders op zich nemen. Een kind naar school betekent dat je op termijn in een heel gezin investeert en een reële mogelijkheid creëert dat het zich aan de absolute armoede kan ontworstelen.

Zo gedacht, zo gedaan.
Samen met de organisatie Meet Afrika heb ik een plan opgesteld en een begroting voor de komende vijf jaar gemaakt. Totale kosten €1250,- Omdat ik al bijna €1000 aan sponsorgeld ontvangen heb, besloot ik dit geld voor dit doel aan te wenden en, indien nodig, zelf er nog iets bij te leggen.
Maar eerst nog even met de ouders gesproken en hen op het hart gedrukt dat, indien wij hun wens in vervulling laten gaan, het de bedoeling is dat Hamdia inderdaad de school afmaakt en dat er geen sprake kan zijn van verzuim, ook niet om te bedelen. Ze hebben ons met hun hand op hun hart verzekerd, dat ze deze belofte zullen nakomen en dat wordt mede periodiek gecontroleerd door Meet Afrika.
Dus als eerste stap een schoolbank met stoel laten maken en moeder Fatima stof laten kopen voor een schooluniform. Omdat Fatima naaister van beroep is (kijk eens naar de zelfgemaakte prachtige jurk op de foto) kon ze het uniform zelf maken.

Afgelopen maandag is Hamdia voor het eerst naar school geweest en het is mijn vurige hoop en wens dat er met onze hulp, vooral met dank aan de sponsoren en donateurs, tenminste voor één gezin, hoop gloort op een betere toekomst. Zelf put ik hieruit veel inspiratie om door te gaan en zo geeft Hamdia mij de bevestiging dat mijn komst naar Ghana zeker zinvol is, ondanks de eerdere teleurstellingen.

Soms rol je zomaar van het één in het ander.
Afgelopen week heb ik gesproken met een groep van ca 15 gehandicapte vrouwen, waarvan het merendeel verkeert in een vergelijkbare situatie als het gezin Abucari. Enkele van deze vrouwen zijn tienermoeders en ook zij kunnen het zich niet veroorloven hun kinderen naar school te sturen. Gehandicapt zijn beteken in Ghana: verstoten zijn en veracht worden door de gemeenschap. Zelfs als je een beroep hebt, zoals naaister, kom je niet aan de bak, omdat niemand spullen koopt van een gehandicapte, uit een soort besmettingsangst. Geen bestaan dus en geen toekomst.

Daarom ga ik proberen ook voor deze groep vrouwen een( gedeeltelijke) oplossing te vinden, waarbij ik nogmaals een beroep (zeg maar gerust bedelen) ga doen op bekende en nog onbekende sponsoren om mijn werk hier in Ghana financieel te ondersteunen, zodat in navolging van het gezin Abucari, ook deze mensen een sprankje hoop op een betere toekomst ontvangen. Dat iedere euro op de juiste plek komt, dat blijf ik jullie verzekeren. Een aantal van deze vrouwen kan, met behulp van de familie, het schoolgeld wel betalen maar niet het geld opbrengen voor de overige kosten, zoals uniformen, schoolboeken etc. Het gaat in totaal om 8 kinderen, waarvoor een bedrag voor dergelijke kosten nodig is van in totaal ca. €600. Let wel: voor een periode van 5 jaar is daarmede de schoolgang voor deze 8 kinderen min of meer veilig gesteld. Is er misschien iemand, die dit bedrag in één keer voor zijn/haar rekening wil nemen? Dat zou helemaal fantastisch zijn, maar ook kleinere bedragen zijn uiteraard van harte welkom.
Voor al jullie reeds ontvangen en toekomstige morele en financiële steun, hartelijk dank!!!

Vanuit Tamele, voor nu
Asalamu Alaykum
Hartelijke groet,
Durk

Tamale, zaterdag 25 september 2010.

Het einde van de Ramadan en de wittebroodsweken.
Morgen ben ik hier precies 5 weken en in deze periode is er veel gebeurd, zowel in positieve als negatieve zin, variërend van lekker eten, diefstal en een absoluut alcoholverbod. De romantiek en het, in eerste instantie, wellicht overdreven idealisme zijn verdwenen en het gevoel van realiteitszin neemt hand over hand toe. Terug op aarde, met beide benen op de grond.

De Ramadan
Twee weken geleden kwam een einde aan de Ramadan, de jaarlijkse vastenmaand van de Moslims, een periode van 29 of 30 dagen, afhankelijk van de stand van de maan.De blatende koe stond stond 2 dagen vastgebonden aan een boom, lijdzaam zijn onafwendbaar einde af te wachten. De koe is inmiddels geslacht en verorberd na een gezamenlijk bezoek aan de moskee, iedereen prachtig gekleed en daarna volop genietend van het overheerlijke eten.

Vele familieleden en kennissen komen Kaka met een bezoek vereren en het overtollige eten werd gedeeld met de buren en minder bedeelden. Daarmee raak je ook de kern van de Islam, zo werd me uitgelegd. De vastentijd is bij de moslims een heilige periode: een tijd van bezinning, veel bidden, soberheid en inkeer. Het meebeleven van de Ramadan heb ik zelf als zinvol ervaren: het geeft toch een andere kijk op het leven.

Lesgeven
Begin september heb ik mijn eerste marketingles gegeven aan een groep van ca. 20 studenten, waarvan de meerderheid leraar is aan de businessschool. Hoewel ze allemaal ambitieus zeggen te zijn, viel dat toch zwaar tegen en het kennisniveau is werkelijk bedroevend laag, dus gaat het onderricht in Jip- en Janneke- taal. Ik heb een poging ondernomen hen de eerste beginselen van een businessplan bij te brengen met een taak voor de volgende les. Echter, dat was schrikken: huiswerk maken, daar hadden ze nog nooit van gehoord, dus besloot de helft maar weg te blijven voor de volgende les. De derde les was het aantal tot 2 gedecimeerd, omdat het regende en bij regen moet je vooral in huis blijven! Na een ernstige toespraak door de directeur Shams, kwamen er bij de laatste les toch weer 5 studenten opdagen en we hebben besloten om in ieder geval met deze groep door te gaan, in de hoop dat we in de loop der tijd meer studenten kunnen overtuigen van het nut van studeren willen ze ooit verder kunnen komen. De lakse instelling van de mensen hier is voor ons onbegrijpelijk maar past volledig bij Afrika: slowly, slowly, vandaag is vandaag en morgen zien we verder.

Het rehabilitaton-centre
In de afgelopen maand heb ik tweemaal een bezoek gebracht aan het rehabilitation-centre om de problemen een beetje te inventariseren. Het gebrek aan geld is structureel, waardoor er heel vaak geen geld is voor eten voor de ca 25 bewoners en ze noodgedwongen tijdelijk weer naar huis moeten, zoals ik al eerder schreef. Dankzij mijn steunfonds en jullie giften kunnen we hier in de toekomst wellicht verbetering in brengen. Aan het einde van dit jaar ga ik samen met de leiding van “ Meet Afrika” beslissen, hoe we het ingezamelde geld gaan besteden. Uiteraard horen jullie hier nog van.

Kijk uit voor Abdul
Zoals ik in mijn vorig bericht reeds meldde, heette mijn verzorger Abdul. Met hem kreeg ik echter een geweldig probleem, hetgeen de afgelopen twee weken is uitgemond in een ernstig incident. Wat zo een aardige jongen leek te zijn (het populairste jongetje van de klas en het knuffeldier van alle volontairs), blijkt in de praktijk een sluwe rascrimineel te wezen, tot grote schande van zijn familie. De( oud)vrijwilligers, waarvan ik weet dat een aantal mijn weblog volgen, zullen van verbazing van hun stoel rollen als ze mijn relaas horen. Zelfs de vrijwilligers die hier momenteel zijn, reageren vol ongeloof en ontkenning: hij? die aardige jongen? Ja dus: hij! Ook deze zwarte familie heeft zijn witte schaap. Waarom vertel ik dit verhaal? Niet om met de beschuldigende vinger naar iemand te wijzen. Dit voorval heeft niets te maken met de organisatie ”Meet Afrika” of met mijn gastgezin, zij zijn hier op geen enkele wijze debet aan. Het is eerder een geval van domme pech in combinatie met enige naïviteit van mijn kant. Dus: een gewaarschuwd mens telt voor twee. Laat je in Afrika niet verleiden door, soms aandoenlijke verhalen, maar wees altijd op je hoede. Het wemelt hier van armlastige mensen en wij, Europeanen, zijn heel erg rijk, ook de vrijwilligers. Dus laat je gevoel niet op hol slaan. Er zijn hier volop mogelijkheden om dienstbaar te zijn aan je medemens, zonder dat het direct ten koste moet gaan van je eigen portemonnee. Het relaas Abdul, wetende dat ik in september terug zou komen, na ons kennismakingsbezoek in april, schreef mij in de afgelopen maanden diverse mails en noemde mij vanaf het begin vlijend grandpa. Na verloop van tijd verzocht hij mij een i-pod voor hem mee te nemen. Ik had mijn twijfels over het feit of hij dit apparaat zou kunnen betalen en informeerde hem over de kosten:€322. Hij sommeerde mij min of meer deze i-pod mee te brengen en voor hem te kopen. Daarna vroeg hij mij ook of ik een klamboe voor hem wilde kopen, omdat hij vaak malaria had. Dit heb ik echter niet gedaan, omdat mijn twijfel over zijn financiële mogelijkheden steeds sterker werden. Toen ik in Tamale arriveerde heb ik hem de i-pod gegeven. Bij het uitpakken van mijn koffers zag hij ook de klamboe en nam die gewoon mee, in de veronderstelling dat ik die voor hem had meegenomen. Nee dus! Na een week besloot ik maar eens te vragen hoe en wanneer hij dacht mij te gaan terugbetalen. Ik kreeg geen antwoord maar, toevallig of niet, dezelfde avond moest ik mij bij het opperhoofd Kaka melden, die mij op ondubbelzinnige wijze mededeelde dat ik Abdul niet moest beledigen en zeker niet met een biertje op. De eerlijkheid gebiedt te vertellen, dat ik inderdaad aan het einde van de dag een biertje -maar zeker niet teveel- had gedronken. Dit onderwerp zou later overigens nogmaals door Kaka op de agenda worden geplaatst. Ik was met stomheid geslagen en te verbouwereerd om de aanleiding van mijn onderhoud met Abdul -het terugbetalen van de i-pod en klamboe- zelfs maar ter sprake te brengen. Integendeel, als een geslagen hond droop ik af. Het volgende weekend moest ik naar de bank om te pinnen en Abdul bood aan mee te gaan. Ik pinde 400 cedi(ongeveer 200 euro) en borg die thuis op in mijn portefeuille, waarin ook nog ongeveer €500 zat. Twee dagen later kwam ik tot de ontdekking dat er minimaal€250 verdwenen waren en 200 cedi. Mijn verdenking ging direct naar Abdul uit, maar ik had geen hard bewijs. Hij is echter de enige die soms toegang had tot mijn kamer, omdat hij mijn verzorger was. Ik besprak de affaire met andere vrijwilligers en zij adviseerden mij de zaak op hoog familie-niveau aan te kaarten. Toch besloot ik de kwestie nog even aan te zien; ik wilde eerst absolute zekerheid hebben. Wel zei ik tegen Abdul dat ik iedere dag mijn zegeningen en mijn geld telde (I count my blessings and my money) Een eek later moest ik weer naar de bank om te pinnen en weer bood Abdul aan mee te gaan. Ik pinde exact 200 cedi ( iets meer dan 100 euro) en deed bij thuiskomst 18 briefjes van cedi 20 in mijn portefeuille met een briefje van het bedrag dat in de portefeuille moest zitten. De volgende dag waren er precies 5 briefjes van 20 cedi, dus100 cedi verdwenen. Ik kon niet langer aarzelen en kaartte de zaak aan bij Namawu( hoofd van de organisatie in Tamale en dochter van Kaka). Ze schrok enorm en verzocht mij niet de hele familie er op aan te kijken en verzekerde mij dat de onderste steen boven gehaald zou worden. Er werd meteen hoog familieberaad gehouden, met Shams als de oudste zoon en de oudste dochter. Abdul ontkende stellig bij de zaak betrokken te zijn en wees naar anderen. Maar hij werd van stond af aan niet geloofd, hoe kwam hij anders aan de i-pod en de klamboe? Shams verzekerde me dat Abdul loog en dat de zaak zou worden opgelost. De volgende dag kreeg ik -om te beginnen- van Kaka de i-pod en de klamboe terug. Naar later bleek had de familie op dat moment al besloten een privédetective in te vliegen die de zaak tot op de bodem moest uitzoeken. Immers de familie-eer en dus ook financiële belangen stonden op het spel. Het onderzoek en de ondervraging door de familieraad heeft ertoe geleid dat onze vriend een volledige bekentenis heeft afgelegd. Ook bleek dat hij bij het bezoek aan de bank mijn pincode had bemachtigd als voorbereidende actie om mijn pas enge tijd te lenen en mijn rekening te plunderen. Het grootste gedeelte van het geld heb ik terug, dank zij de inzet van de famlie, waarvoor ik tijdens het verloop van deze kwestie grote bewondering heb gekregen. Het zou kunnen strekken tot voorbeeld voor families in Nederland, waarvan de kinderen ontsporen. Hier in Ghana, zo heb ik geleerd, staat de familie niet toe dat kinderen zulke fratsen uithalen. Alles wordt uit de kast gehaald om ze te corrigeren, als het fout blijkt te gaan. Abdul is als mijn verzorger inmiddels vervangen door zijn oudere broer Ishmail en in hoeverre Abdul zijn verdiende straf heeft gekregen is mij niet geheel duidelijk.

Een biertje: kadaverdiscipline? Inmiddels kwam ik gisteravond thuis na het drinken van één( nee geen twee) biertje. Omdat ik naast Kaka aan tafel zit, rook ze dat. Ze sprak mij er onmiddellijk op aan en vertelde mij onomwonden dat ze dat niet wilde hebben, omdat het de geest benevelt en getuigt van dis-respect jegens de familie. Het gebruik van alcohol en ook roken is bij de moslims ten strengste verboden, hoewel in de praktijk er vaak de hand mee wordt gelicht. Deze beklemmende huisregels zijn aan mij echter niet besteed en ik ben wars van de kadaverdiscipline die kenmerkend is, ook bij mijn gastgezin, voor de islam. Ik vrees dat ik op termijn niet aan deze hooggespannen verwachtingen kan en wil voldoen. Maar opgeven staat ook niet in mijn woordenboek. Ik ben hier om dienstbaar te zijn aan mijn medemens, voor zover de mogelijkheden het toelaten. Ik ben hier voor het gehandicapte bedelaarsechtpaar, dat ik de afgelopen week heb bezocht en welk verhaal me emotioneel zeer geraakt heeft en voor de gemotiveerde studenten die vooruit willen komen. Zolang ik daaruit inspiratie kan putten blijf ik in mijn verhaal geloven en hecht ik mij iedere dag een beetje meer aan deze wonderlijke wereld met zijn prachtige mensen. Zo krijgen de verkopers langs de weg en in de schamele winkeltjes steeds meer een eigen gezicht. Ze zwaaien hartelijk als ik voorbij tuf in mijn elektrische stoel. Daarover wellicht later meer.

Voor nu: Met een hartelijke groet vanuit Tamale
Salaam Alaikum!! Durk

Tamale/Ghana, zondag 29 augustus 2010

Beste vrienden en familie,

De eerste week van mijn verblijf in Ghana betekende in veel opzichten een voor mij totaal nieuwe en soms confronterende ervaring.
Zoals ik al eerder schreef is mijn gastgezin islamitisch en ik viel dan ook letterlijk bij de Ramadan binnen. De familie beleeft het geloof zeer serieus en verzamelt zich bij zonsondergang op de binnenplaats van de compound. We eten eerst een paar bananen, meer is niet toegestaan tijdens de vastentijd, dan worden de gebedsmatten uitgespreid en begint de eerste gebedsronde, iedereen geknield, de mannen vooraan, de vrouwen daarachter en de kinderen daar weer achter. Vanaf nu klinkt het onafgebroken: Alaaf Akwa(Allaw is groot) De eerste ronde duurt ongeveer een half uur, waarna een ieder zich verspreidt om iets te eten, zoals een deegbal: niet lekker, maar waarschijnlijk wel voedzaam. Na dit intermezzo verzamelt iedereen zich weer en begint een nieuwe ronde van gebeden, deze ronde duurt echter veel langer dan de eerste en is voor een buitenstaander, zoals ik, een hele zit.
Ik ben niet verplicht deze gebeden bij te wonen, maar ik blijf tot het bittere einde zitten, om daarmede mijn respect jegens de familie te betuigen.
Als de gebeden zijn afgelopen wordt het avondeten uitgedeeld, meestal door grootmoeder Kaka, als hoofd van de familie. Ik heb een plaatsje naast haar aan tafel, wat je als eervol moet beschouwen, en ik krijg mijn eten, nog net niet voorgekauwd, van haar. Het is meestal een soort soep met een meelbal(cassave) en een beetje vlees(geit) of kip, waarvan er hier op het terrein genoeg rond lopen.
Toen ik zondag 22 augustus hier in Tamale, bij deze familie Tamaiko, arriveerde werd ik zeer welkom geheten. Vol trots lieten ze mij mijn kamer met toilet en douche zien, die speciaal voor mij was ingericht. Het voelde zeer warm aan en Kaka vertelde mij dat de familie besloten had dat mijn verblijf bij hun aangenaam moest zijn, mede gelet mijn beperkte mobiliteit.

Eén van de kleinkinderen, Abdul, is aangewezen als mijn verzorger en helpt bij het wassen, aankleden en het doen van de was. Met hem kreeg ik echter in de loop van de week wel een ernstige aanvaring, waarover later wellicht meer, maar als het bij dit ene incident blijft, ben ik tevreden.. De kleine kinderen, noemen me “grandpa Derrik” en zijn heel blij met mij net als de meeste volwassenen, zo lijkt het voorlopig.

Ik probeer de moeilijke, meest moslim-namen, van de kinderen en de volwassenen te onthouden en enkele begroetingen in de lokale taal, te leren, maar dat gaat erg moeizaam. Over inburgeren gesproken: je zult er maar voor staan, makkelijk praten.

Sedert Joyce en ik hier in april 2010 waren, is er veel veranderd.
De school ondergaat een uitbreiding en de familie is bezig een eigen moskee te bouwen, waaraan medegewerkt wordt door een groot aantal werkers, meest vrouwen, uit de omringende dorpen. Ze sjouwen de hele dag met grote manden op hun hoofd, gevuld met puin en specie.
In de afgelopen week heb ik een kort bezoek gebracht aan het rehabilitation centre. Per 1 september moeten de 23, meest invalide bewoners voor minimaal een maand naar huis, omdat er geen geld meer is voor eten, let wel: we praten hier over een luttel bedrag van ca. €300 per maand.
Ik beschouw het als een persoonlijke opdracht er mede voor te zorgen dat dit in de toekomst alleen nog bij hoge uitzondering gebeurt.
Ik hoop dat steeds meer donateurs dit streven met een financiële bijdrage helpen ondersteunen.
Voor de reeds ontvangen of toegezegde giften wil ik een ieder heel hartelijk bedanken.
Begin deze week heb ik een gesprek met de directeur van de businessschool Shams om mijn bijdrage aan het lesprogramma vast te stellen. De school begint volgende week.

In de Afgelopen week heb ik ook nog een kort, toeristisch, uitstapje gemaakt naar het noorden van Ghana( Paga), een gebied dat gekenmerkt wordt door prachtige, groene savannes en een gedenkplaats aan de slavenhandel. De krokodillen, een bekende toeristische attractie, zijn beslist niet spectaculair.
Tot slot nog even het weer: we zitten hier volop in het regenseizoen, met bijna iedere dag wel hevige( stort)buien. Veel regen betekent echter nog niet dat er water in overvloed is, integendeel. Sedert ik hier ben, heb ik mijn prachtige douche nog niet kunnen gebruiken, ergens is een leiding defect en tot dusver voelt niemand zich geroepen deze te repareren. Dus moet er iedere dag gesjouwd worden met emmers water uit het reserve-rantsoen. Maar wat deert het, als je bedenkt dat de gemiddelde Afrikaan nog nauwelijks een toilet gezien heeft.

Tot zover uit een warm Tamale.

Binnenkort meld ik me weer!

Hartelijke groet,
Durk

Voor al mijn vrienden en bekenden!

Dit is een blog van Durk Klopstra. Binnenkort -19 augustus a.s- vertrek ik naar Ghana, om daar als vrijwilliger aan de slag te gaan namens de Stichting Ontmoet Afrika. Ik zal verblijven in het noorden van Ghana, richting de grens met Burkina Faso

De stad heet Tamale en is de derde stad in grootte van Ghana. De streek is overwegend islamitisch en ik zal de eerste tijd dan ook verblijven bij de islamitische familie Tamaiko, een unieke, bonte verzameling van familieleden, met veel onderlinge warmte, waarover grootmoeder Kaka de scepter zwaait. Iedereen luistert met ontzag naar haar en haar wil is wet, maar dat alles op een relaxte wijze. Zij geniet het natuurlijk gezag en ontzag, omdat ze het hoofd(chief) van de familie is.

In april ben ik met mijn vriendin Joyce twee weken voor een oriëntatie ter plekke geweest en hebben we reeds kennis gemaakt met deze familie. Een unieke ervaring! Op het terrein van de familie bevindt zich de businessschool, waar getalenteerde jongeren een opleiding ontvangen. De school staat onder leiding van de zeer ambitieuze directeur Shams, die de school persoonlijk heeft gesticht, omdat hij vindt dat goede opleidingen de basis vormen voor een verdere ontplooiing van Ghana.

Aan deze school zal ik 4 dagen per week les gaan geven in marketing, mijn oorspronkelijke opleiding/beroep. Immers, ik ben vroeger begonnen als marketingmanager bij Braun, je weet wel, de onderneming die o.a. scheerapparaten, haardrogers, elektrische tandenborstels en sapcentrifuges verkoopt.

Bij deze onderneming ben ik in totaal 10 jaar werkzaam geweest, eerst in Nederland, later in Duitsland. De voertaal bij Braun was Engels en dat komt nu goed van pas, want in Ghana moet ik ook in het Engels les gaan geven. Deze taal spreekt bijna iedereen, tenminste wel een beetje, vanwege het feit dat Ghana een vroegere Britse kolonie is.
Les geven; ik heb het nog nooit eerder gedaan, maar zal hier waarschijnlijk een kleinere groep studenten begeleiden/coachen bij het maken van bijv. businessplannen voor een virtuele onderneming.

Om me zo goed mogelijk voor te bereiden heb ik de jongste vakliteratuur/studiemateriaal weer aangeschaft en ben ik inmiddels druk aan het studeren geslagen.

De vijfde dag zal ik betrokken worden bij een rehabilitationproject, waar kinderen/jongvolwassenen verblijven met meestal een beperking,zoals blindheid. Vanwege deze beperking zijn ze vaak verstoten door hun familie. Dit opvanghuis, waar ze wonen, les krijgen en, indien mogelijk, ook werken is voor hun het eigenlijke tehuis.Ze vormen hier één hechte familie.
Het probleem is echter dat het geld regelmatig op is en in een dergelijke situatie moeten de bewoners dan weer gedwongen voor kortere of langere tijd naar huis, wat ze beslist niet willen.

Het gebrek aan geld is een structureel probleem en daarom ben ik zeer verheugd dat een tweetal relaties van mij: Accountantskantoor Steens en partners te Rotterdam en Bureau de landerije te Woudrichem en ook een aantal donateurs een financiële bijdrage heeft toegezegd. Namens alle bewoners: hartelijk dank! Wie volgt?
Wat mijn taak hier precies wordt, weet ik nu nog niet. Deze moet afgestemd worden met de leiding van de school.

Waarom deze missie en dit avontuur?

Zoals jullie wellicht allemaal weten, ben ik, inmiddels twee jaar geleden, getroffen door een herseninfarct(cva)met als gevolg dat ik linkszijdig verlamd raakte en kwam er dientengevolge een onverwacht einde aan veel zaken die me zeer dierbaar waren, zoals mijn makelaarskantoor en mijn grote hobby de paarden en sloeg het isolement keihard toe: vrienden en soms ook familieleden laten het afweten en maatschappelijk ben je uitgerangeerd.
Tijdens mijn verblijf in het revalidatiecentrum Rijndam heb ik me reeds intensief bezig gehouden met de vraag: Hoe nu verder? Verzuren of proberen nog iets te kunnen betekenen voor een ander? Avond aan avond heb ik op internet zitten speuren naar ontwikkelingsprojecten, bij voorkeur in Afrika. Vervolgens heb ik een brief met als titel: Wat mij bezielt, gestuurd aan ca. 35 organisaties.

Hierop kreeg ik een aantal bemoedigende reacties, o.a van Stichting Veldwerk Nepal, met als gevolg dat Joyce en ik in oktober vorig jaar Nepal hebben bezocht, maar ondanks deze ontroerende ervaring, want ook in dit typisch ontwikkelingsland is nog veel te doen, ligt mijn gevoel toch dichter bij Afrika. Waarschijnlijk meegekregen van huis uit.

Vandaar dat we, in overleg met Lianne van Rijssel van Stichting Ontmoet Afrika, in april van dit jaar een bezoek aan Ghana hebben gebracht en daaruit is de beslissing gevolgd dat ik in augustus, alleen, maar gelukkig met de volle steun van Joyce, voor een periode van minimaal een jaar, naar Ghana zal afreizen.

Een avontuur?
Jazeker! Maar ook een nieuwe uitdaging met perspectief en wellicht de bevestiging dat je met een beperking niet uitgespeeld hoeft te zijn.

Eind augustus meld ik me weer met een eerste verslag.
Tot dan en voor nu:

Hartelijke groet,

Durk

p.s. Ken je mensen in je directe omgeving, die ook voor een tijdje het Afrikaanse leven willen ervaren, laat ze dan eens kennismaken met: www.ontmoetafrika.nl
Wilt u mijn werk in Ghana financieel ondersteunen, dan kan dat door storting van uw bijdrage op rekening 44.72.55.991 t.n. v Durk Klopstra Ghana Project
Ik zal er persoonlijk voor zorgdragen dat uw giften op de juiste plaats terechtkomen. Daar kunt u op rekenen!

Lees verder…